1900lerin başında dünyaya gelerek belki de iktisat ilminde herşeyin tasarlanıp ortaya konduğu, öncesinde yazılanların üzerine bu dönemde yazılanların birer yineleme niteliği taşıdığı bu iktisadi akademik yaşamda Hayek’in oluşturduğu farklı düşünce akımı, iktisat dünyasında halen ortaya konmamış birçok düşüncenin olduğunu bize gösteriyordu. Özellikle dünyadaki Sosyalizm dalgası Hayek’in düşüncesinde büyük bir araç olmuştur. Keza sosyalist ekonomi biçimlerini o dönemde yaşadığı için en sade biçimde eleştirme imkanı bulmuş ve yine sosyalist devlet anlayışına karşı duruşuyla da düşüncelerini pekiştirmiştir.
Hayek, aslına bakıldığında dönemin okutulan iktisat, siyaset bilimi gibi derslerin ortak paydası olmasına rağmen teorileri bu dönemde bulunamayan(işlenemeyen) bir düşünür olarak karşımıza çıkmaktadır. Halbuki liberalizmin bu kadar önemli hale geldiği küresel dünyamızda, Hayek gibi liberal düşüncenin inşasına katkıda bulunan birinin ön sıralarda olmaması, konuşulmaması ilginç gelmektedir.
Hayek’in oluşturduğu sosyalizm yergisi tüm liberalizmin ortak dili olmaya layıktır. Eleştirilerini o sıcak dönemde yapmış olan Hayek, sürecin işlediği döneme bizzat şahit olarak daha akılcıl eleştiriler oluşturmuş bir kişidir denilebilir. Ayrıca bu dönemde sosyalizm örneğinin pratik anlamda -tam haliyle- yaşanmadığı bu gezegende, Hayek’in sözlerinin tartışılmasının,arkasında durulmasının, liberalizme göre gerek olmadığı açıktır. Çünkü Hayek’in o dönemde oluşturulmuş bir düzeni, hayata geçirilmiş bir sistemi eleştirisi varken, şu zamanda olmayan bir düzeni eleştirmenin mantıksız olduğu herkes tarafından bilinen bir gerçektir. Bu yüzdendir ki Hayek’in teorileri ya da eleştirileri belki de bizlere gösterilmesi gereksiz bulunulan düşüncelerdir. Ancak bilinen bir gerçek vardır ki, Hayek’in liberalizm savunusu liberal dünyanın ayakta kalmasını sağlayacak güçtedir.
Piyasayı kutsallaştırmış, onun tüm insanlığı kontrol ederek ve insanların her birine hizmet eden bir sistem olduğunu savunarak liberal mantığı bizlere en sade biçimiyle açıklamıştır. Hayek’in bu yaptığı aslında üstü örtülmüş bir savunudur. Eleştiriye her daim açıktır. Hayek, kendi sistemini savunurken bile karşılaştırmalı analizlere başvurmuş, yeri gelmiş bulunduğu düzene eleştiri getirerek yeni birşey yaratmış, yeri gelmiş planlamacı sistemi eleştirerek kendi düzenini kurtarıcı olarak betimlemiştir.
Hayek’in sağlıklı bir biçimde bize yansıtılmadığı sonucuna varırsak ve bunun nedenini ararsak eğer bize verilecek en büyük cevap Hayek’in planlamacı ekonomi eleştirisi yaparken kendi düzenini (bu düzeni) ayrıntılarıyla ve tüm açıklarıyla ortaya dökmüş olmasıdır. Zira Hayek, net olmayı seven ve açık bir dil kullanan biri olarak karşımıza çıkar. Günümüzde Hayek’in düşünceleri ne kadar çok ortaya konursa, ne kadar çok dile düşerse sistem o kadar çok yıpranacak ve aslında Hayek’in istemediği kollektivist ekonomiye doğru yol alacaktır. Çünkü şimdilerde kapitalizmin çözüm üretir yanı bir tarafa bırakılmışken, toplumdaki bireylerin yeni birşeyler aramaları liberallerin en son isteyecekleri şeylerden biridir. O yüzden Hayek, bu sistem devam ettikçe kapının dış mandalı olarak kalacaktır. Eğer birgün yine somut bir biçimde dünyada Sosyalizm örneği yaşanırsa, yeni Hayek’ler ortaya çıkacak ve Hayek’in düşünceleri kıymete binecektir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder